7 września 2026 roku Muzeum Archidiecezji Warszawskiej zaprasza na konferencję naukową „Polskie życie artystyczne w Ostrawie” – wydarzenie poświęcone historii polskiej sztuki i polskiego życia artystycznego w przemysłowej Ostrawie XIX i XX wieku oraz wielowiekowym związkom kulturalnym łączącym ten region z Krakowem i Małopolską. Konferencję organizuje Muzeum Archidiecezji Warszawskiej we współpracy z Uniwersytetem Ostrawskim oraz Galerią Sztuk Pięknych w Ostrawie – Domem Sztuki (Galerií Výtvarného Umění v Ostravě), z okazji stulecia tej czeskiej instytucji muzealnej.

O czym będzie konferencja

Ostrawa, znana głównie jako ośrodek przemysłowy, była też ważnym centrum artystycznym, w którym działały polskie, niemieckie i czeskie instytucje kulturalne – Dom Polski, Dom Niemiecki czy Dom Czeski we Witkowicach. To właśnie w zbiorach Galerii Sztuk Pięknych w Ostrawie odnaleziono obszerny, nieznany dotąd polskim historykom sztuki zespół polskiego malarstwa, rysunku i grafiki z lat od XVII do końca XX wieku. Wśród najcenniejszych dzieł znajdują się prace Teodora Axentowicza, Jacka Malczewskiego, Kazimierza Sichulskiego, Wlastimila Hofmana i Jana Matejki, w większości pochodzące z wystaw Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie.

Prelegenci przybliżą historię polskich wystaw w Ostrawie – od wystaw międzywojennych (1929, 1932, 1934) po wystawy powojenne organizowane w latach 1947–1987 – a także kontekst czesko-polskiej wymiany artystycznej na tle ówczesnej polityki kulturalnej. Konferencja stanowi też zapowiedź wystawy prac Wlastimila Hofmana, polskiego malarza czeskiego pochodzenia, planowanej w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej na 2027 rok.

Program konferencji

Sesja I, 11:00–12:30

• Powitanie gości – dr Piotr Kopszak
• mgr Renata Skřebská, Dům umění v Ostravě – prostor pro umění a porozumění (1926–1945)
• prof. Waldemar Deluga, W stronę Krakowa. Sztuka polska w Ostrawie przełomu XIX i XX wieku
• Dyskusja

Sesja II, 13:30–15:30

• prof. Aleš Zářický, Czesko-polska wymiana kulturalna i wystawa krakowskich artystów plastyków w Ostrawie na początku 1934 roku
• dr Piotr Kopszak, „Odpoczynek” Wlastimila Hofmana ze zbiorów Galerii Sztuk Pięknych w Ostrawie. Próba interpretacji
• prof. Katarzyna Uhera, Wystawy sztuki polskiej w Ostrawie w latach 1947–1987. Zarys problematyki
• Dyskusja i zamknięcie konferencji

Prelegenci:

Dr hab. Prof. UKSW Katarzyna Chrudzimska-Uhera, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego – historyczka sztuki, doktor habilitowana nauk humanistycznych, prof. uczelni, kierowniczka Katedry Sztuki Nowoczesnej i Współczesnej w Instytucie Historii Sztuki UKSW w Warszawie. Zainteresowania badawcze koncentruje wokół historii sztuki nowoczesnej i współczesnej, w tym szczególnie ewolucji istoty i miejsca rzeźby w przestrzeni publicznej, wystawienniczej i prywatnej oraz środowiska artystycznego Zakopanego XIX i XX w. Autorka monografii i artykułów z zakresu: sztuki sakralnej XX w., rzeźby plenerowej i pomnikowej, sztuki w przestrzeni publicznej, narodowotwórczej i państwowotwórczej roli sztuki oraz stylu narodowego w architekturze, plastyce i sztuce wnętrza. Kuratorka wystaw i ekspozycji muzealnych z zakresu rzeźby XIX-XXI w. Kierowniczka i wykonawczyni projektów badawczych, inwentaryzacyjnych i dokumentacyjnych dotyczących polskiego dziedzictwa kulturowego w kraju i za granicą oraz warszawskich historycznych pracowni artystycznych. Członkini gron eksperckich, programowych i doradczych.

Prof. Dr hab. Waldemar Deluga, Uniwersytet Ostrawski, Republika Czeska – historyk sztuki, profesor Uniwersytetu w Ostrawie w Czechach. Absolwent Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Autor wielu artykułów o grafice w „Print Quarterly” (Londyn 1992-2026) oraz książek o sztuce cerkiewnej w Europie Środkowej. Specjalista w dziedzinie grafiki od XV do XIX wieku. Były kustosz grafiki w Muzeum Narodowym w Warszawie (1987-2000) oraz wykładowca Uniwersytetu Gdańskiego (1997-2001) i Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego (2001-2017). Zorganizował wystawę w Muzeum w Zamościu „Ars Armeniaca”. Sztuka ormiańska ze zbiorów polskich i ukraińskich (2010) oraz Międzynarodowe Konferencje: Sztuka diaspory ormiańskiej (Zamość 2010; Gdańsk 2016; Warszawa 2017; Ostrawa 2022), Sztuka diaspory greckiej (Zamość 2024). W 2019 roku Waldemar Deluga opublikował książkę: Ukrainian Painting between Byzantine and Latin Traditions, Ostrawa-Warszawa 2019. W 2023 roku był współorganizatorem wystawy w Muzeum Archidiecezjalnym w Warszawie: Święte ikony Kijowa i Czernihowa.

Dr Piotr Kopszak, Muzeum Archidiecezji Warszawskiej – historyk sztuki, absolwent Akademii Teologii Katolickiej. Wieloletni kustosz malarstwa polskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie, autor wielu książek i artykułów dotyczących malarzy polskich z przełomu XIX i XX wieku.

Renata Skřebská, Galeria Sztuk Pięknych w Ostrawie – historyczka sztuki. W latach 2005–2013 pracowała na Uniwersytecie Ostrawskim w Ostrawie, na Wydziale Pedagogicznym, w Katedrze Edukacji Artystycznej. Od 2014 roku jest kierownikiem działu działalności zawodowej i głównym kuratorem Galerii Sztuk Pięknych w Ostrawie. Od dawna zajmuje się głównie regionalną sztuką i artystami. Jest autorką koncepcji, publikacji i realizacji m.in. wystaw Leopolda i Paula Kupelwieserów (2016) oraz monografii Danieli Balabán (2016), Hany Puchovej (2017), Nature. Ostravští divocí (2022), Pavla Šmída (2023), Ivo Sumca (2024), Zdeněka Janoška Bendy (2025). Projekty wystawiennicze i publikacje Černá země? (Czarna ziemia), skupia się również na kompleksowym spojrzeniu na problemy regionu i jego umiejscowienia w kontekście ogólnokrajowym. Mit i rzeczywistość (2018-2019) oraz Robotnik jest śmiertelny, praca jest żywa (2020). Jest współautorką projektu wystawienniczego Stopa. 100 lat Domu Sztuki w Ostrawie (2026). Jest autorką publikacji do szeregu innych projektów wystawienniczych. Od dawna współpracuje z Narodowym Instytutem Zabytków, terytorialną instytucją ekspercką w Ostrawie, gdzie w ramach programu badawczego NAKI II przygotowała projekt Rzeźba architektoniczna z atrybutami pracy, transportu, handlu i finansów, który został opublikowany w 2020 roku. We współpracy z Narodowym Instytutem Zabytków opublikowała inwentaryzacje zabytków nagrobnych powiatu Prościejów (2010) i Przerowa (2019).

Prof. PhDr. Ales Zářický, Ph.D., Uniwersytet Ostrawski, Republika Czeska – studiował historię na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu w Ostrawie (1996, 1998, 2000). W 2002 roku obronił rozprawę doktorską na temat „Historia górnictwa węglowego w zagłębiu Pietwaldzkim od początku działalności poszukiwawczej do 1906 roku” (opublikowaną po czesku pod tytułem „W cieniu wież wyciągowych”, 2004), a w 2006 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego na podstawie rozprawy „Rothschildowie i inni… czyli historia wielkiego biznesu na Śląsku przed I wojną światową” (Ostrawa, 2005). W 2011 roku, na wniosek Rady Naukowej Uniwersytetu, został mianowany profesorem w dziedzinie historii Czech i Czechosłowacji ze szczególnym uwzględnieniem historii gospodarczej i społecznej. W 2020 roku opublikował po czesku dwutomową publikację „Austriacki Śląsk w procesie modernizacji 1742–1914”, która stanowi podsumowanie ponad sześćdziesięciu lat badań nad tym zagadnieniem prowadzonych przez ostrawskie instytucje historyczne. Obecnie, oprócz Wydziału Filologicznego Uniwersytetu w Ostrawie, pracuje również jako profesor wizytujący na uniwersytetach w Polsce i na Słowacji (Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach; Wydział Historyczno-Filologiczny Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie; Wydział Filologiczny Uniwersytetu Mateja Belskiej-Bana, Uniwersytet Mateja Belskiej-Bana).

Informacje praktyczne

• Data: 7 września 2026
• Godziny: 11:00–15:30 (przerwa 12:30–13:30)
• Miejsce: Muzeum Archidiecezji Warszawskiej
• Organizatorzy: Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, Galeria Sztuk Pięknych w Ostrawie – Dom Sztuki, Uniwersytet Ostrawski
• wstęp wolny

Konferencja skierowana jest do historyków sztuki, muzealników oraz wszystkich zainteresowanych polsko-czeskimi związkami artystycznymi i historią sztuki polskiej XIX i XX wieku.